Biofeedback, vücudun normalde farkında olmadığımız işlevlerinin (kalp atım hızı, kas gerginliği, solunum, cilt sıcaklığı gibi) cihazlar aracılığıyla ölçülüp kişiye anlık olarak gösterilmesine dayanan bir yöntemdir. Kişi bu geri bildirimler sayesinde bedensel tepkilerini fark etmeyi ve düzenlemeyi öğrenmeye çalışır. Nörofeedback ise biofeedback’in bir türüdür; beyin dalgaları EEG ile kaydedilir ve kişiye görsel ya da işitsel geri bildirim verilir.
Nasıl uygulanır?
Nörofeedback seanslarında kafa derisine yerleştirilen elektrotlarla beyin aktivitesi kaydedilir. Kişi bir ekranda oyun, video ya da ses gibi geri bildirimleri izlerken, beyin aktivitesi hedeflenen yönde değiştiğinde ödüllendirilir. Uygulama ağrısızdır. Biofeedback seanslarında ise nefes, kalp ritmi ya da kas gerginliği gibi ölçümler kullanılarak gevşeme ve stres yönetimi becerileri üzerinde çalışılır. Genellikle birden fazla seans planlanır.
Hangi durumlarda gündeme gelir?
Nörofeedback ve biofeedback; dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, kaygı, uyku sorunları, gerilim tipi baş ağrısı ve stres yönetimi gibi alanlarda araştırılan ve bazı merkezlerde uygulanan yöntemlerdir. Ancak bilimsel kanıtların düzeyi duruma göre farklılık gösterir ve bazı alanlarda araştırmalar hâlâ sürmektedir. Bu nedenle bu yöntemler, kanıtı güçlü tedavilerin yerine geçmez; uygun görülen durumlarda destekleyici bir seçenek olarak değerlendirilebilir.
Önce psikiyatrik değerlendirme
Dikkat sorunları, kaygı ya da uykusuzluk gibi şikayetlerin altında farklı nedenler bulunabilir. Bu nedenle nörofeedback ya da biofeedback düşünülmeden önce bir psikiyatri uzmanının ayrıntılı değerlendirme yapması önemlidir. Tanı konulduktan sonra psikoterapi, ilaç tedavisi ya da destekleyici yöntemlerden hangisinin uygun olduğu hekimle birlikte belirlenir. Mevcut bir tedavi, hekime danışılmadan bu yöntemler nedeniyle bırakılmamalıdır.
Nelere dikkat edilmeli?
- Uygulamayı yapan kişinin bu alanda eğitimli bir sağlık profesyoneli olmasına dikkat edin.
- Kesin sonuç ya da “ilaçsız kesin çözüm” vaat eden ifadelere temkinli yaklaşın.
- Seans sayısını, süreyi ve değerlendirmenin nasıl yapılacağını önceden sorun.
- Süreç boyunca psikiyatri uzmanınızla iletişimi sürdürün.
Çankaya’da bilgi almak
Kızılay, Kavaklıdere ve Çukurambar çevresinde nörofeedback ve biofeedback uygulamaları hakkında bilgi alınabilecek merkezler bulunmaktadır. Yöntemin size uygun olup olmadığını öğrenmek için ilk adım olarak psikiyatrik değerlendirme yaptırmanız önerilir. Dikkat sorunları için yetişkin DEHB, uyku sorunları için uyku bozuklukları sayfalarımıza göz atabilirsiniz.